Վախերի դասակարգումը — Hov-Bakh
+374 98 93 06 98 hov-bakh@mail.ru

Վախերի դասակարգումը

 

 

Գոյություն ունի վախերի բազմաթիվ դասակարգումներԱմենաընդհանուր ձևով վախերը կարելի է բաժանելիրավիճակային և անձային վախերիԻրավիճակային վախը առաջանում է անսովործայրահեղ վտանգավորիրադրությունումօրինակ`բնական աղետշան հարձակումխմբում խուճապի ժամանակ և այլնԱնձայինվախերը պայմանավորված են մարդու բնույթովօրինակնրա բարձր կասկածամտությամբԻրավիճակային ևանձային վախերը խառնվում և դրսևորուվում են իրար հետ:

Վախը նաև լինում է իրական ու երևակայականսուր և խրոնիկՌեալ և սուր վախերը պայմանվորված ենկոնկրետ իրադրությամբիսկ երևակայակնն ու խրոնիկըանձի առանձնահատկություններով:

Չնայած որ վախը ինտենսիվ դրսևորվող հույզ էպետք է տարբերակել դրա սովորականբնական կամ տարքայինև պաթոլոգիկ մակարդակներըՍովորաբար վախը կարճատև էվերանում է տարիքի հետչի դիպչում անձիխորքային արժեքներիէականորեն չի ազդում նրա բնավորությանշրջապատի հետ հարաբերությունների վրա:Բացի այդ ունի նաև պաշտպանական նշանակությունքանի որ թույլ է տալիս խուսափել վախի օբյեկտի հետհանդիպումիցԲայց պաթոլոգիկ վախը վկայում է նրա ծայրահեղդրամատիկ դրսևորումների մասիներբբացակայում է գիտակցության կողմից դրա վերահսկումըինչը բերում է սոցիալական դեզադապտացիայի:

Մեկ այլ դասակարգման համաձայն վախերը լինում են իրական ու նևրոտիկԻրական վախը հասկանալի էյուրաքանչյուրինքանի որ հանդիսանում է ռեակցիա վտանգի ընկալմանըԴա կարելի է դիտարկել որպեսինքնապահպանման բնազդի դրսևորումորը բնորոշ է կենդանի էակներինՆևրոտիկ վախերը կարող ենդրսևորվել շուտ և շատ տպավորվող մարդկանց մոտ:

 

Այս տիպը կարելի է բաժանել 3 խմբի:

 

Ահ կամ ազատ վախորը միշտ կարող է կապված լինել ցանկացած հարմար օբյեկտի հետՆման վիճակըհոգեվերլուծողներին անվանում են «սպասման վախ»: Մարդիկորոնք ենթարկվում են դրանմիշտամենահնարավոր իրադրությունից կանխատեսում են ամենասարսափելինԲնավ այս գիծը հիվանդագինանվանել չի կարելիքանի որ իրականում դա վատատեսություն է: «Սպասման վախ»-ի առավել մեծ աստիճանըկարող է փոխվել նյարդային հիվանդությանինչը Զ.Ֆրեյդը անվանում է «վախի նևրոզ»:

Վախի երկրորդ ձևը կապված է որոշակի իրադրությունների և օբյեկտների հետԴրանք վերը նշված ֆոբիաներ են,որոնց տեսակները շատ ենՀոգեմարմնական բժշկության մեջ հայտնի են ֆոբիաների այնպիսի տեսակներ,ինչպիսիք են նոզոֆոբիանախտորոշման վախըկանցերոֆոբիանքաղցկեղով հիվանադլու վախը,կարդիոֆոբիան ` վախը սրտի ինֆարկտի նկատմամբկլաուստրաֆոբիանփակ տարածության վախը և այլն:

Նևրոտիկ վախի երրորդ ձևը առողջ մարդկանց մեծամասնության կողմից ընկալվում է որպես ամենազարմանալի,քանի որ այստեղ լիովին բացակայում է կապը ահի ու տագնապ առաջացնող վտանգի մեջԱյս վախը օրինակառաջանում հիստերիայի ժամանակ ` ուղեկցելով հիստերիայի սիմտոմները կամ գրգռվածության ցանկացածպայմաններումերբ կարելի է սպասել աֆեկտիվ դրսևորումների:

Առաջին հայացքից վախը մարդուն միայն բացասական հույզեր է պատճառումսակայն ինչպես ամեն բանբնության մեջվախի հույզը ի սկզբանէ էվոլյուցիայի պրոցեսում առաջացել է օրգանիզմի պաշտպանությանհամարԱյն արյան մեջ ադրենալինի արտազատման միջոցով կարող է մոբիլիզացնել մարդու ուժերըճգնաժամային իրավիճակներումԲացի այդ վախը օգնում է վտանգավոր իրադրությունների լավ մտապահմանը:Սակայն ոչ միշտ են վախեցող իրավիճակները մնում գիտակցության մեջԴրանք հոգեբանականպաշտպանության դեպքերն եներբ վախենալուց իրավիճակը անցնում է անգիտակցական և հուզականհիշողության փոխարեն տեղ է գտնում թվացյալ մոռացումը:

Վախի հաջորդ կարևոր նշանակությունը այն էոր մարդը հնարավորություն է ստանում գործել ինֆորմացիայիպակասի պայմաններումԱյդ դեպքում վարքի ստրատեգիան թելադրում է վախը:

Comments